
Kerstbomen in openbare ruimten, kan dat
wel en hoe groot mogen deze dan zijn?
Deze discussie duikt elk najaar weer op
in Nederland, zeker voor de ‘echte’, dus
natuurlijke kerstbomen.
De Brandweeracademie en Efectis
Nederland (het vroegere Centrum voor
Brandveiligheid van TNO) hebben daarom
besloten om onderzoek uit te voeren
naar de omstandigheden waaronder
kerstbomen nog veilig zijn te plaatsen.
Deze brochure geeft richtlijnen voor het
veilig plaatsen van natuurlijke kerstbomen. Als voldaan wordt aan
deze richtlijnen, is de kans op slachtoffers bij een brand klein en
zal de schade beperkt blijven. Als niet aan deze richtlijnen voldaan
wordt, is er sprake van een brandonveilige situatie met alle risico’s op
ernstige gevolgen.
Brandveiligheid van echte kerstbomen
De richtlijnen gaan over onbehandelde natuurlijke kerstbomen.
Kunstkerstbomen zijn qua brandveiligheid meestal (veel) beter.
Daarnaast kunnen natuurlijke bomen brandvertragend worden
behandeld, al is een niet-professionele behandeling daarbij zelden
echt effectief.
Het vochtgehalte in de naalden is de belangrijkste factor voor de
brandbaarheid van een natuurlijke kerstboom. Een verse, natte
kerstboom is zelfs met een brandende prop papier niet goed aan te
steken. Een droge boom kan bijvoorbeeld met een lucifer of door een
omvallende kaars al makkelijk in brand vliegen. Een droge boom
die in brand vliegt, kan daarna in minder dan 30 seconden helemaal
opbranden!
Kerstboom met of zonder kluit
Voor het brandgedrag van een kerstboom maakt het niet veel uit
of deze een kluit heeft of niet. Van belang is dat de boom steeds
voldoende water kan opnemen. De meeste houders voor kerstbomen
zonder kluit hebben een waterreservoir, waardoor makkelijk te zien
is of hierin nog voldoende water staat.
Bij bomen met kluit is minder goed zichtbaar hoe goed de kluit en
hoe vochtig de aarde is. Een uitzondering hierop zijn bomen die in
de pot zijn gekweekt: deze hebben alle wortels nog.
Daarom is het advies: plaats een kerstboom die niet in de pot is
gekweekt zonder kluit in een houder met een goed zichtbaar waterreservoir.
Vochtgehalte van de kerstboom
Het is belangrijk om een verse kerstboom te kopen. Kijk of de naalden
van de boom nog voldoende vocht bevatten door enkele keren
met de onderkant van de boom op de grond te tikken. Er mogen dan
nauwelijks groene naalden uitvallen (het is wel normaal dat er een
klein aantal bruine naalden uitvalt). Laat de kerstboom niet langer
dan drie weken in een ruimte bij kamertemperatuur staan, dan is de
kans op uitdrogen niet te groot.
Verzorging
Een kerstboom is met goede verzorging enige tijd bij kamertemperatuur
vochtig te houden. Zorg direct na de aankoop daarom voor het
volgende:
• Zaag bij een kerstboom met kluit, die niet in de pot is gekweekt,
de stam boven de kluit af. Zaag bij een kerstboom zonder kluit
ongeveer 3 cm van de onderkant van de stam af. Zaag de stam
recht af; het afschuinen van de stam om hem beter in de houder
te laten passen is nadelig voor de wateropname.
• Plaats de stam in een houder met waterreservoir. Gebruik een
houder die voldoende water kan bevatten. Een richtlijn hiervoor
is 1 liter per 2,5 cm stamdikte.
• Geef de kerstboom zoveel water dat de onderste 5 cm van de
stam continu in het water staat.
• Geef een kerstboom met kluit zoveel water dat de kluit steeds
vochtig aanvoelt.
Plaats van de kerstboom in de ruimte
Ondanks een goede verzorging kan een kerstboom vlam vatten.
Daarom moet de kerstboom zo in de ruimte staan dat het gevaar
voor alle aanwezigen bij brand klein is. Houd daarom de volgende
regels aan:
• Plaats de stam van de boom op een afstand van minimaal 1,5 x
de boomlengte van (nood)uitgangen. Indien de boom op bijvoorbeeld
een tafel staat, moet de hoogte hiervan bij de boomlengte
worden opgeteld.
• Plaats in een ruimte met één uitgang de stam van de boom op
een afstand van minimaal 3 x de boomlengte van de uitgang.
• Plaats niet meerdere kerstbomen in één ruimte, tenzij de afstand
tussen de bomen minimaal 2 x de grootste boomlengte is.
• Plaats geen kerstbomen in vluchtroutes, zoals gangen en trappenhuizen.
• Plaats de stam van de kerstboom op een afstand van minimaal
1,5 x de boomlengte van blusmiddelen of bedieningspanelen voor
de brandmeldinstallatie.
• Plaats de kerstboom niet te dicht bij gordijnen en/of makkelijk
brandbare inrichtingsgoederen. Houd minimaal 2 meter als
afstand aan.
• Houd minimaal 1 meter afstand tussen de kerstboom en
verwarmingsradiatoren, om snelle uitdroging te voorkomen.
• Houd minimaal 2 meter afstand tussen de kerstboom en open
vuur of vlammen (kaarsen, open haard), om ontsteking te voorkomen.
• Verwijder de kerstboom onmiddellijk uit de ruimte, indien deze
grote hoeveelheden naalden verliest of bruin wordt.
Versiering van de kerstboom
In een kerstboom hoort natuurlijk kerstversiering. Deze versiering is
echter meestal brandbaar of kan zelfs een brand veroorzaken. Let bij
het aanbrengen van versiering daarom op het volgende:
• Gebruik nooit echte kaarsjes, ook niet indien er voldoende blusmiddelen
bij de hand zijn. Ontbranding van een kerstboom kan
zo snel gaan, dat er geen tijd is om te blussen.
• Plaats geen kaarsen binnen een afstand van 2 meter van enig
deel van de boom.
• Gebruik geen kerstverlichting met beschadigde draden, of
kerstverlichting waarvan één of meer van de lampjes niet meer
branden.
• Schakel de kerstboomverlichting ’s nachts en bij afwezigheid
altijd uit.
• Gebruik bij voorkeur aluminium of glazen versieringen. Beperk
brandbare versiering tot maximaal 100 gram per meter boomlengte,
de verlichting niet meegerekend (dus bij een boom van
4 meter hoog maximaal 400 gram brandbare versiering
gebruiken).
Relatie tussen grootte van de kerstboom
en afmetingen van de ruimte
Een brandende kerstboom produceert rook en warmte die vrijkomen
in de ruimte waarin hij staat. Om mensen in de ruimte de gelegenheid
te bieden om te vluchten, moeten de condities gedurende het
vluchten niet te slecht zijn.
In onderstaande grafiek zijn krommen gegeven voor vier verschillende
boomhoogten. Ruimten met afmetingen (oppervlakte en
hoogte) op en boven de krommen behouden veilige vluchtcondities
bij een brandende boom van de gegeven boomhoogte.
Dit wil niet zeggen dat een brandende boom in een kleinere ruimte
dan volgens de grafiek mogelijk is, tot slachtoffers zal leiden. Dat
hangt namelijk van veel meer factoren af, zoals het aantal mensen
in de ruimte, de bekendheid met de vluchtmogelijkheden en de zelfredzaamheid
van de mensen. Voor een beoordeling hiervan is echter
specialistische kennis van de brandveiligheid nodig.
Bron: Afdeling preventie Brandweer Oud-Beijerland